Hoe ga je als BHV’er om met groepsdruk in gevaarlijke situaties?

“Groepsdruk is de sociale druk die een groep uitoefent op een persoon of kleinere groep om het gedrag te veranderen, zodat het overeenkomt met het gedrag van de groep.” (bron: Wikipedia). 

Bij een zoektocht op het Internet naar groepsdruk vind je veelal opmerkingen als:
“Het is de basisbehoefte van de mensen om ergens bij te horen.”
“Je wilt ergens bij horen.”

Vooral jongeren lijken hier veel mee te maken te hebben. Je normen en waarden laat je dan compleet varen en tellen niet meer mee. Het is belangrijker om bij de groep te horen, dan om ergens buiten te vallen, omdat je een afwijkende mening hebt.

Bij het zien van een aflevering van Galileo krijgt bij ons het begrip groepsdruk en kuddegedrag een heel ander perspectief.

Groepsdruk experiment: De situatie

Een groep proefpersonen is bij elkaar gebracht voor een brainstormsessie. Eerst zitten ze bij elkaar in een ruimte om een formulier in te vullen. De kamer stroomt ineens vol met rook die een doordringende brandlucht heeft.

De medekandidaten zitten in het complot en mogen onder geen beding iets laten blijken en nergens op reageren. Zelfs niet als er een brandalarm afgaat.

Hoever gaat deze groepsdruk? Zou je jezelf ook in gevaar brengen als niemand anders iets doet?

In de video testen ze iemand die alleen in de ruimte zit en ook te maken krijgt met de rook die de kamer binnenkomt. In de video zie je deze proefpersoon reageren zoals je zelf ook in zo’n situatie zou reageren. Je kijkt, observeert en dan…? Het brandalarm gaat af en de proefpersoon die er alleen zat, rent de kamer uit. De persoon neemt verantwoordelijkheid.

Wat zou jij doen?

De vraag is natuurlijk wat er gebeurt als je met een groep in zo’n ruimte zit. Wat zou jij doen?

De groep doet niets, lijkt niets te merken en reageert nergens op.

Wat zou jij doen? Kijk naar de verrassend ontknoping van de video.

Groepsdruk, zelfs met gevaar voor eigen leven

Bijzonder om te zien hoe mensen met gevaar voor eigen leven stoïcijns blijven zitten. Verbazingwekkend dat dit in ons reptielenbrein gebakken zit.

Het reptielenbrein is de oudste laag in onze hersenen en is verantwoordelijk voor onze primaire overlevingsdrang:

  • vluchten
  • vechten
  • bevriezen

Het reptielenbrein gaat ook werken bij groepsdruk, dus in situaties als in de video. De mens is een kuddedier. Als je je verzamelt in groepen, zegt Irmgard Adriaans, dan heb je meer kans om te overleven.

Wat doe je als BHV’er in zo’n situatie?

Neem verantwoordelijkheid

De eerste actie die je in een noodsituatie doet (dit leer je o.a. bij EHBO, maar ook bij BHV) is bepalen of de situatie veilig is voor jezelf.

Daarna bekijk je of de situatie veilig is voor de ander. Meestal is dit het slachtoffer. In het geval van een groep behandel je de anderen als ‘slachtoffer’. Is de situatie niet veilig, onderneem dan actie en verplaats de groep naar een veilige plek.

Ga niet afwachten tot iemand anders de leiding neemt, want dat kost kostbare en levensreddende minuten.

Luister naar je onderbuikgevoel

Niets zweverigs, gewoon je onderbuikgevoel. Als je verliefd bent krijg je vlinders, als er gevaar dreigt gaat je hart sneller kloppen en voel je dit ook in je onderbuik.

Onderdruk dat gevoel niet. Luister ernaar en vooral handel ernaar.

Blijf rustig

In een noodsituatie is communicatie belangrijk. Je hebt snel de neiging om in paniek te raken en dan ga je sneller praten en je gebruikt meer woorden. Ga niet schreeuwen, maar blijf rustig. Bepaal wat er moet gebeuren en geeft korte instructies.

Bijvoorbeeld:

“Luister allemaal, er komt rook de kamer binnen, stop waar je mee bezig bent en loop rustig naar buiten.“

“Het alarm gaat af, we moeten naar buiten. Ga naar de gang en wacht op mij.”

Tot slot

Wees je bewust van hoe mensen kunnen reageren in noodsituaties. Wees je vooral bewust van hoe jij zelf kunt of zou kunnen reageren. Ook al heb je het idee dat je nooit zou blijven zitten, weet je dit pas wanneer je het aan den lijve hebt ondervonden.

Neem in de eerste plaats verantwoordelijkheid voor jezelf en je eigen veiligheid, daarna pas voor de ander. Wacht niet af en handel.

Wil jij leren hoe je zelf effectief in een noodsituatie moet reageren en handelen dan is een BHV training iets voor jou. Informeer naar de mogelijkheden voor jouw bedrijf.